Za wzrost liczby diagnoz autyzmu odpowiada częstsze rozpoznawanie go u dziewcząt i kobiet

Według autorów analizy dziewczęta i kobiety są obecnie diagnozowane znacznie częściej niż w przeszłości, chociaż wciąż często z wieloletnim opóźnieniem w porównaniu do chłopców i mężczyzn.

We wstępie do artykułu badacze zwrócili uwagę, że w ciągu ostatniej dekady odnotowano w USA zwiększenie częstości występowania zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD) w Stanach Zjednoczonych. Z danych sieci monitorującej autyzm i zaburzenia neurorozwojowe (Autism and Developmental Disabilities Monitoring Network), działającej w ramach Centrów Kontroli i Prewencji Chorób (Centers for Disease Control and Prevention - CDC), wskaźnik występowania ASD wśród ośmiolatków wzrósł w latach 2016 – 2022 o 74 proc.

Zgodnie z przypuszczeniami ekspertów tendencje te mogą wynikać ze współdziałania kilku czynników, jak: rozszerzenie kryteriów diagnostycznych, wzrost świadomości społecznej i częstsze rozpoznawanie ASD w określonych grupach, które wcześniej były pomijane, a także upowszechnienie się badań przesiewowych we wczesnym dzieciństwie. Dotychczas zaburzenia ze spektrum autyzmu diagnozowane były znacznie rzadziej u dziewczynek i kobiet, ponieważ ich objawy mogą się różnić między płciami, a dziewczęta mają lepsze umiejętności społeczne i z reguły rozwijają lepsze mechanizmy radzenia sobie, aby dopasować się do oczekiwań innych ludzi.

Naukowcy pod kierunkiem dr. Ericka Messiasa z Saint Louis University (Missouri, USA) przeanalizowali elektroniczną dokumentację medyczną 171 134 pacjentów, korzystających z dużego systemu opieki zdrowotnej w środkowo-zachodniej części USA w latach 2016–2024. Jak podkreślili, jest to jedno z pierwszych badań śledzących trendy w diagnozowaniu autyzmu z uwzględnieniem płci i na różnych etapach życia: w dzieciństwie (do 9. roku życia), okresie dojrzewania (10-18 lat) i dorosłości (od 19. roku życia wzwyż) w latach przed pandemią COVID-19 i po niej.

Na podstawie uzyskanych wyników badacze ocenili, że odnotowany po pandemii COVID-19 (od 2020 r.) wzrost liczby pierwszorazowych rozpoznań zaburzeń ze spektrum autyzmu ma związek z ich częstszym rozpoznawaniem u dziewcząt i kobiet, a nie ze wzrostem ich występowania w całej populacji.

Podczas gdy w latach 2016–2024 liczba nowych diagnoz autyzmu u mężczyzn utrzymywała się na stałym poziomie lub spadała, u kobiet po 2020 r. wyraźnie wzrosła – o 19 proc. Tendencja ta była widoczna we wszystkich badanych grupach wiekowych: wśród dzieci, młodzieży i dorosłych.

Dziewczęta i kobiety otrzymywały diagnozę autyzmu średnio o 3,4 roku później niż chłopcy i mężczyźni.

Diagnozy zespołu Aspergera – kategorii usuniętej z amerykańskiego podręcznika diagnostycznego w 2013 r. (z międzynarodowej klasyfikacji ICD-11 wydanej przez WHO usunięto go w roku 2022) – stopniowo znikały z dokumentacji medycznej w miarę, jak klinicyści przechodzili na szerszą klasyfikację obejmującą zaburzenia ze spektrum autyzmu.

Zdaniem badaczy najnowsze wyniki wskazują na potrzebę stosowania strategii takiej badań przesiewowych w kierunku ASD, która uwzględnia różnice w obrazie klinicznym tych zaburzeń w zależności od płci. (PAP)

jjj/ zan/